Krótkowzroczność (miopia) u dzieci staje się coraz częstszym problemem zdrowotnym na całym świecie. Polega ona na tym, że dziecko widzi wyraźnie z bliska, natomiast obraz odległych przedmiotów jest rozmazany. Wynika to najczęściej z nadmiernego wydłużenia gałki ocznej, przez co promienie światła ogniskują się przed siatkówką, zamiast bezpośrednio na niej.
Dlaczego krótkowzroczność u dzieci jest niepokojąca?
Miopia zwykle rozwija się w wieku szkolnym i ma tendencję do progresji wraz z wiekiem dziecka. Im wcześniej się pojawi, tym większe ryzyko, że osiągnie wysokie wartości w dorosłości. Wysoka krótkowzroczność nie jest jedynie wadą refrakcji – wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poważnych powikłań okulistycznych.
Możliwe powikłania
U dzieci, u których krótkowzroczność postępuje szybko, w przyszłości może dojść do zmian w strukturze oka. Do najważniejszych powikłań należą:
- zwyrodnienia siatkówki,
- odwarstwienie siatkówki,
- jaskra,
- zaćma.
Zmiany te mogą prowadzić do trwałego pogorszenia widzenia, a w skrajnych przypadkach nawet do jego utraty. Dlatego tak ważne jest nie tylko korygowanie wady, ale także kontrolowanie jej progresji.
Czynniki ryzyka
Do rozwoju krótkowzroczności przyczyniają się zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Szczególnie istotne są:
- długotrwała praca wzrokowa z bliska (czytanie, korzystanie z urządzeń elektronicznych),
- niewystarczająca ilość czasu spędzanego na świeżym powietrzu,
- obciążenie rodzinne (rodzice z krótkowzrocznością).
Sposoby kontroli progresji
Współczesna okulistyka oferuje kilka metod spowalniania postępu krótkowzroczności u dzieci:
1. Zmiana stylu życia
Jednym z teoretycznie najprostszych i bardzo ważnych elementów profilaktyki jest zwiększenie czasu spędzanego na zewnątrz (co najmniej 1,5–2 godziny dziennie) oraz robienie regularnych przerw podczas pracy z bliska (np. zasada 20-20-20). World Society of Paediatric Ophtalmology and Strabismus (Światowe Stowarzyszenie Okulistów Dziecięcych i Zeza) takie zmiany zachowań pacjenta wymienia na pierwszym miejscu w Myopia Consensus Statement (Stanowisko WSPOS w sprawie krótkowzroczności).
2. Specjalne soczewki okularowe i kontaktowe
Nowoczesne soczewki (np. o konstrukcji wieloogniskowej lub z tzw. defokusem obwodowym) pomagają ograniczyć progresję miopii poprzez wpływ na sposób ogniskowania światła na siatkówce.
W Ośrodku Korekcji Wzroku stosujemy specjalne terapeutyczne soczewki okularowe – Miyosmart firmy HOYA oraz MyoCare firmy Zeiss.
Soczewki okularowe Miyosmart wykorzystują rewolucyjną technologię D.I.M.S. Pozwalającą skorygować krótkowzroczność i uzyskać wyraźne widzenie.
Technologia D.I.M.S. wykorzystuje strefę terapeutyczną w kształcie plastra miodu („strefa rozogniskowania”) aby spowolnić postęp krótkowzroczności, oraz strefę ostrego widzenia („strefa ostrości”) z przepisaną ilością dioptrii. Strefa ostrości zapewnia wyraźne widzenie, a strefa rozogniskowania jednocześnie przeciwdziała progresji krótkowzroczności.
Soczewki okularowe Zeiss MyoCare wykorzystują technologię ZEISS C.A.R.E. czyli Cylindryczne Pierścieniowe Elementy Refrakcyjne.
Jej celem jest przekazywanie „sygnału stop” i w efekcie spowolnienie postępowania wydłużenia osiowego oka, a co za tym idzie spowolnienie przyrostu wady. Technologia polega na wykorzystaniu naprzemiennych obszarów nieostrego widzenia i korekcji w układzie pierścieniowym na przedniej powierzchni, rozszerzających się w kierunku obszarów peryferyjnych soczewek.
Aktywnym dzieciom szczególnie polecamy soczewki kontaktowe spowalniające krótkowzroczność. Obecnie w Ośrodku Korekcji Wzroku stosujemy dwa rodzaje: MiSight firmy Coopervision oraz Acuvue Abiliti firmy Johnson & Johnson.
Soczewki kontaktowe MiSight
Technologia ActivControl® pomaga kontrolować zarówno wzrost długości osiowej, jak i progresję krótkowzroczności u dzieci, jednocześnie całkowicie korygując wadę wzroku.
Technologia ActivControl® w strefie optycznej wykorzystuje koncentryczne pierścienie z naprzemiennymi strefami korygującymi wadę wzroku oraz strefami terapeutycznymi. Dwie strefy korygują wadę wzroku o mocy wskazanej na opakowaniu, a dwie pozostałe strefy są strefami terapeutycznymi z 2 dioptriami rozogniskowania w celu spowolnienia postępu krótkowzroczności.
Soczewki kontaktowe Acuvue Abiliti
Soczewki ACUVUE® Abiliti™ 1-Day to innowacyjne, jednodniowe soczewki silikonowo-hydrożelowe zaprojektowane specjalnie dla dzieci, korygujące krótkowzroczność i jednocześnie spowalniające jej postęp. Działają w oparciu o technologię RingBoost™, która wykorzystuje specjalne strefy terapeutyczne do precyzyjnego ogniskowania światła, hamując wydłużanie się gałki oczne.
3. Krople z atropiną (niskie stężenia)
Stosowanie kropli z atropiną w bardzo małych dawkach może znacząco spowolnić wydłużanie gałki ocznej. Terapia ta wymaga regularnej kontroli okulistycznej i dokładnego przestrzegania zaleceń lekarza prowadzącego
4. Orto-korekcja (ortokeratologia)
Jest to metoda polegająca na noszeniu specjalnych soczewek kontaktowych w nocy, które tymczasowo modelują kształt rogówki. Dzięki temu dziecko widzi dobrze w ciągu dnia bez okularów, a jednocześnie możliwe jest spowolnienie postępu wady. Wymaga bardzo dokładnych pomiarów przed zastosowaniem, przestrzegania zasad oraz regularnych wizyt okulistycznych
Podsumowanie
Krótkowzroczność u dzieci to nie tylko problem z widzeniem, ale potencjalnie poważna choroba o długofalowych konsekwencjach. Wczesne wykrycie oraz wdrożenie odpowiednich metod kontroli progresji mogą znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań w przyszłości. Kluczową rolę odgrywają regularne badania wzroku oraz współpraca rodziców z okulistą.